kaotonik

Η GOOGLE, η YAHOO και η MICROSOFT συνεδρίασαν για τα στοιχεία που οι διάφορες κυβερνήσεις τους ζητούν διαρκώς καθώς και για την πλήρη άρση του απορρήτου των συνδρομητών τους. Οι παρατηρητές αποφάσισαν οτι το θέμα του απορρήτου έχει φθάσει σε οριακό πλέον σημείο, λόγω των πολλαπλών και πολυποίκιλων εγκλημάτων που γίνονται μέσω του διαδικτύου.

Το σχετικό νομοσχέδιο που έχει κατατεθεί στην ελληνική βουλή, προβλέπει την άρση του απορρήτου μετά από το μπαράζ συκοφαντικών και εκβιαστικών "παρεμβάσεων" στις ελληνικές ιστοσελίδες.

ΔΙΕΘΝΗΣ ΚΡΙΣΗ: Μαθήματα κραχ, 79 χρόνια μετά

“Δωρεάν” μαθήματα, με δραματικό περιεχόμενο, καλείται να διδάξει η φετινή μαύρη επέτειος των 79 ετών από το μεγάλο κραχ του 1929. Στις 29 Οκτωβρίου συμπληρώνονται 79 χρόνια από τη Μαύρη Τρίτη που άνοιξε τον ασκό του Αιόλου, προλείανε το δρόμο για τη μεγάλη ύφεση και σημάδεψε τη σύγχρονη χρηματιστηριακή ιστορία.

Φέτος υπό τη σκιά της διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης, που ξεκίνησε από τις Ηνωμένες Πολιτείες και επεκτάθηκε σύντομα πέρα από τα αμερικανικά σύνορα, η επέτειος αυτή γίνεται περισσότερο επίκαιρη από ποτέ. Αν και κάποιοι αναλυτές βρίσκουν πολλές ομοιότητες με τη σημερινή κρίση, οι πιο ψύχραιμοι σπεύδουν να υπογραμμίσουν ως βασική διαφορά την άμεση, συντονισμένη και υγιή αντίδραση κυβερνήσεων, οικονομικών αρχών και κεντρικών τραπεζών, ώστε να μη γονατίσει το διεθνές χρηματοοικονομικό σύστημα. Η τρέχουσα κρίση βέβαια είναι ακόμη σε πλήρη εξέλιξη, με τις συνέπειές της, όπως προβλέπουν οι διεθνείς οίκοι, να αναμένονται δραματικότερες από το επόμενο έτος, όταν ο κουρνιαχτός κατακαθίσει και περάσει στην πραγματική οικονομία.
Τα βασικά μαθήματα που δίδαξε η κρίση του 1929 είναι σύμφωνα με τους αναλυτές πως οι χρηματοοικονομικές αγορές, οι τράπεζες και η πραγματική οικονομία διασυνδέονται, γι’ αυτό και τα προβλήματα στον έναν τομέα μπορούν πολύ εύκολα να εξαπλωθούν και στους άλλους. Την ίδια στιγμή η άμεση και δυναμική κυβερνητική παρέμβαση, για να εκτονωθούν οι πιέσεις στην οικονομία, είναι ζωτική κατά τη διάρκεια περιόδων οικονομικής κρίσης. Η αργή και πιθανότατα λανθασμένη αντίδραση της αμερικανικής κυβέρνησης και των κεντρικών τραπεζών στην κρίση του 1929 έκανε την ύφεση που ακολούθησε ακόμη πιο σοβαρή κι αντί να σβήσει τη φωτιά έριξε κι άλλο λάδι.

ΤΟ ΚΡΑΧ ΤΟΥ 1929
Οι διαστάσεις του κραχ του 1929, το οποίο τόσο πολύ έχει μνημονευτεί όλο τον τελευταίο καιρό, ήταν τόσο μεγάλες, που ο Dow Jones χρειάστηκε 25 χρόνια, για να επανέλθει στις προηγούμενες δόξες του. Η εβδομάδα που άρχισε τη Δευτέρα 28 Οκτωβρίου έμελλε να κλονίσει τις δομές του χρηματιστηριακού συστήματος. Οι επενδυτές αναζητούσαν τις εξόδους κινδύνου, με τον Dow Jones να υποχωρεί κατά 13%. Η επόμενη μέρα όμως έδωσε το τελειωτικό χτύπημα. Τη λεγόμενη Μαύρη Τρίτη, στις 29 Οκτωβρίου, 16,4 εκατομμύρια μετοχές άλλαξαν χέρια, ρεκόρ που καταρρίφθηκε 40 χρόνια αργότερα. Οι απώλειες έφτασαν το 12% και 14 δισ. δολ. χρηματιστηριακής αξίας εξανεμίστηκαν, αυξάνοντας τις απώλειες της εβδομάδας σε 30 δισ. δολ.
Η δεκαετία του ’20 ήταν μία περίοδος μεγάλης ευημερίας για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο η έντονη εκβιομηχάνιση και η εμφάνιση νέων τεχνολογιών άρχισαν να δημιουργούν σημαντικές προοπτικές. Η οικονομία άρχισε να επωφελείται από τις νέες πρακτικές, που άλλαζαν την καθημερινότητα των ανθρώπων προς το καλύτερο. Με τον Dow Jones να ακολουθεί ανοδική πορεία, μέσα στο γενικότερο κλίμα ευφορίας, πολλοί επενδυτές θεώρησαν έξυπνη επιλογή τις μετοχές. Άλλωστε οι μετοχές θεωρούνταν εξαιρετικά ασφαλείς από πολλούς οικονομολόγους χάρη στη δυναμική οικονομική άνθιση της χώρας. Από το 1921 έως το 1929 ο Dow Jones εκτινάχθηκε από τις 60 στις 400 μονάδες. Εκατομμυριούχοι άρχισαν να δημιουργούνται από τη μια στιγμή στην άλλη. Σύντομα η επένδυση στο χρηματιστήριο έγινε χόμπι για τους Αμερικανούς. Οι επενδυτές υποθήκευαν τα σπίτια τους και επένδυαν τις αποταμιεύσεις μιας ζωής. Ελάχιστοι μελετούσαν τα θεμελιώδη μεγέθη των εταιρειών όπου επένδυαν. Χιλιάδες επιχειρήσεις αμφιβόλου προελεύσεως δημιουργήθηκαν, για να “παγιδεύσουν” αφελείς επενδυτές. Στο χρηματιστηριακό παιχνίδι αμέτοχες δεν έμειναν οι τράπεζες, η έκθεση των οποίων φάνηκε, όταν οι μετοχές μετατράπηκαν σε χαρτιά χωρίς καμία αξία. Τα χρήματα των καταθετών έγιναν αέρας και ο φόβος έφερε μαζικές αναλήψεις, πανικό, αυτοκτονίες, βουτιές από τα κτίρια. Περίπου 140 δισ. δολ. καταθέσεων έγιναν αέρας και 10.000 τράπεζες έβαλαν λουκέτο.
Οι ασπρόμαυρες φωτογραφίες, που απεικόνιζαν την ανέχεια στα πρόσωπα των ανθρώπων, τους επιχειρηματίες που πουλούσαν μολύβια και μήλα στις γωνιές των δρόμων, φτάνοντας ένα βήμα από την επαιτεία, είναι τα απομεινάρια μιας καταλυτικής για την αμερικανική και διεθνή οικονομία περιόδου. Η ύφεση έφερε μαζί της ανεργία και 13 εκατομμύρια άτομα βρέθηκαν στο δρόμο.

ΔΟΚΙΜΑΖΕΤΑΙ ΤΟ ΣΗΜΕΡΑ
Ακόμη και ο ψύχραιμος Άλαν Γκρίνσπαν, ο πρώην διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed), λύγισε την εβδομάδα που πέρασε μπροστά στις διαστάσεις της τρέχουσας χρηματοπιστωτικής κρίσης, η οποία τον ανάγκασε μάλιστα να παραδεχτεί ότι φέρει μέρος της ευθύνης. “Η κρίση εξελίχθηκε σε κάτι πολύ ευρύτερο από ό,τι θα μπορούσα να έχω φανταστεί. Είμαι σοκαρισμένος”, σημείωσε χαρακτηριστικά μιλώντας ενώπιον Επιτροπής της Βουλής των Αντιπροσώπων.
Αν και ο Γκρίνσπαν θεωρείται ως ένας από τους πλέον σημαντικούς κεντρικούς τραπεζίτες της αμερικανικής ιστορίας, η πολιτική των χαμηλών επιτοκίων στα τελευταία χρόνια του στη Fed θεωρήθηκε η αρχή της στεγαστικής φούσκας, που οδήγησε στη σημερινή χρηματοοικονομική κρίση. Η δε θέση του υπέρ της περιορισμένης “αστυνόμευσης” των χρηματοοικονομικών αγορών αμφισβητήθηκε έντονα, όταν ξέσπασε η κρίση.
Την εβδομάδα που πέρασε η χρηματοοικονομική δίνη άρχισε να εξαπλώνεται πέρα από τον τραπεζικό τομέα, με τις εταιρείες Sony και Amazon.com να αναθεωρούν επί τα χείρω τις προβλέψεις για τα οικονομικά τους μεγέθη ενόψει της μείωσης της καταναλωτικής ζήτησης.
Δύσκολες ήταν οι τελευταίες ημέρες και για το ευρώ και την αγγλική λίρα, που εν μέσω προσδοκιών για νέες μειώσεις των επιτοκίων τόσο από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα όσο και από την Τράπεζα της Αγγλίας καταβαραθρώθηκαν έναντι του δολαρίου, το οποίο με τη σειρά του ενισχύθηκε από τον επαναπατρισμό αμερικανικών κεφαλαίων. Για του λόγου το αληθές, το μεν ευρώ έπεσε σε χαμηλά διετίας, ενώ η λίρα σε χαμηλά πενταετίας.
Τα διεθνή χρηματιστήρια αναζήτησαν, μάταια όπως αποδείχθηκε, το δρόμο για μία άνοδο διαρκείας, ενώ ο ΟΠΕΚ αποφάσισε να μειώσει την πετρελαϊκή παραγωγή κατά 1,5 εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα, σε μία προσπάθεια να τονώσει τις τιμές. Η τιμή του μαύρου χρυσού έχει υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δεκαέξι μηνών εξαιτίας των φόβων ότι η παγκόσμια οικονομική ύφεση θα μειώσει τη ζήτηση για πετρέλαιο

Η χρεοκοπία του 1932 και η μάχη της δραχμής»

Eνώ η κρίση απλώνεται όλοι οι αρμόδιοι, ακόμη και το 1931, υποστηρίζουν ότι η Eλλάδα έχει αποφύγει τις χειρότερες συνέπειές της. Όλοι άργησαν να καταλάβουν ότι η παλιά διεθνής τάξη τελούσε υπό ανατροπή κι έμειναν προσκολλημένοι σε οικονομικές αρχές που εγκαταλείπονταν.

H παγκόσμια κρίση του 1929 και η κορύφωσή της συμπίπτει με τη χρυσή τετραετία& του Eλευθέριου Bενιζέλου (1928-1932). H κυρίαρχη άποψη είναι ότι εκδηλώθηκε στη χώρα κατεξοχήν ως νομισματική κρίση.

Aυτή η θεώρηση στηρίζεται σε επίσημα οικονομικά στοιχεία -ελλιπή και πειραγμένα» πολλές φορές. Yποβαθμίζει, όμως, τις επιπτώσεις στην πραγματική οικονομία και τη δυστυχία που προκάλεσε η κρίση στην πλειονότητα των απλών Eλλήνων πολιτών. Aλλά και τα υπερκέρδη μιας μερίδας μεγαλοκαπιταλιστών. Yπάρχει μια εικόνα διπλής όψης που συμπυκνώνει παραστατικά την πραγματικότητα:

1) Aπό τη μια οι Παπαστράτοι που θεμελιώνουν στο αποκορύφωμα της κρίσης την πιο μεγάλη και σύγχρονη καπνοβιομηχανία των Bαλκανίων.
2) Aπό την άλλη πεινασμένοι αγρότες και άνεργοι στα αστικά κέντρα.

Eνώ η κρίση απλώνεται όλοι οι αρμόδιοι, ακόμη και το 1931, υποστηρίζουν ότι η Eλλάδα έχει αποφύγει τις χειρότερες συνέπειες της κρίσης. Tο πρόβλημα θα πάρει εκρηκτικές διαστάσεις όταν κλείνουν οι στρόφιγγες του εξωτερικού δανεισμού. Oι οικονομικοί σχεδιασμοί της κυβέρνησης βρίσκονται στον αέρα. Eπέρχεται το τέλος του προγράμματος οικονομικής ανοικοδόμησης.
H τραγωδία αρχίζει όταν ο Bενιζέλος χάνει τη μάχη της δραχμής» και επιστρέφει άπραγος από περιοδεία του εξωτερικό (προσπαθεί ματαίως να συνάψει το αποκαλούμενο δεύτερο παραγωγικό δάνειο). Ήταν τότε που πολλές χώρες εγκαταλείπουν τον κανόνα του χρυσού».
H δραχμή συνδεδεμένη με τον κανόνα μέσω της αγγλικής λίρας, καθώς η τελευταία εγκαταλείπει τον κανόνα, βρίσκεται στη δίνη της κρίσης. O πανικός καταλαμβάνει τότε και τη Σοφοκλέους, ενώ κανείς δεν ξέρει τι θα ξημερώσει. Παρά τις διαβεβαιώσεις Bενιζέλου ότι έχει απόλυτον την πεποίθησιν» για συγκράτηση και σταθερότητα του ελληνικού νομίσματος (προϋπόθεση για τη σύναψη δανείων) και τα μέτρα που παίρνονται το ντόμινο συνεχίζεται. H ελληνική χρηματαγορά κλείνει επ΄ αόριστον. H επιμονή της κυβέρνησης, αλλά και των άλλων αστικών κομμάτων εξουσίας, να παραμείνει η δραχμή στον χρυσό κανόνα, μέσω της σύνδεσής της πλέον με το δολάριο, θα συσσωρεύσει νέα δεινά. H χρηματοπιστωτική κρίση θα κορυφωθεί την άνοιξη του 1932, ενώ τα αποθεματικά θα μειωθούν δραματικά, το συνάλλαγμα θα φυγαδεύεται στο εξωτερικό και θα οργιάζουν κερδοσκοπικά παιχνίδια, με πρωταγωνιστή την Eθνική Tράπεζα. H Eλλάδα παρακολουθούσε απλώς την οικονομική κρίση να εξελίσσεται και μοιραία οδηγήθηκε στη χρεοκοπία το 1932. Aκριβώς την περίοδο που έτεινε να κλείσει τυπικά ο κύκλος της παγκόσμιας κρίσης. Xωρίς σχέδιο, σαν καράβι χωρίς πανιά...

...Το χρονικό
1929: H στενότης χρήματος», που παρατηρείται , αποδίδεται σε διάφορους συγκυριακούς λόγους και στον πόλεμο» μεταξύ τραπεζών.
1931: Tο σύνθημα δίνει η εγκατάλειψη του χρυσού κανόνα» από την αγγλική λίρα. H κυβέρνηση επιλέγει τη σύνδεση με άλλο νόμισμα χρυσής βάσης». H μετατρεψιμότητά της γίνεται πλέον μέσω δολαρίου. Γενικεύεται η κερδοσκοπία και η φυγάδευση κεφαλαίων στο εξωτερικό.
1931-1932: Aποτυγχάνουν οι προσπάθειες για σύναψη εξωτερικού δανείου.
1932: H μάχη της δραχμής» χάνεται οριστικά και εγκαταλείπει και τυπικά τον χρυσό κανόνα».Kηρύσσεται στάση πληρωμών και η τέταρτη χρεοκοπία στη νεοελληνική ιστορία είναι γεγονός (πρώτη 1827, δεύτερη 1843 και τρίτη 1893).
1933: Oι επιπτώσεις της κρίσης καταγράφονται πλέον και στους επίσημους δείκτες.
1936: Δικτατορία της 4ης Aυγούστου.

Οι συνέπειες της κρίσης
Aισθητή στενότητα χρήματος» που αντιμετωπίζεται αρχικώς από την Tράπεζα της Eλλάδος.
Στη γεωργία και ιδιαίτερα στα κατεξοχήν εξαγώγιμα προϊόντα (καπνός, σταφίδα κ.α.) -Στην πτώση των επενδύσεων που φθάνει στο κατώτατο σημείο το 1932 - 1933.
Στον δραστικό περιορισμό του μεταναστευτικού συναλλάγματος, αλλά και το ναυτιλιακό (δέσιμο» πλοίων λόγω των διεθνών συνθηκών, ανεργία ναυτικών κ.α.).
Στην παραγωγή, τους μισθούς, την κατανάλωση, την ανεργία. Eπισήμως η τελευταία από 75.000 το 1928 θα φθάσει τις 237.000 το 1932.
Oι τιμές καταναλωτή μέχρι το 1934-35 έχουν αυξηθεί πάνω από 200% σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία, ενώ οι μισθοί έχαναν την αγοραστική τους αξία. Oι εργαζόμενοι, σύμφωνα με αμφισβητήσιμα επίσημα στοιχεία, μόλις επιβιώνουν.
Περιορισμένες χρεοκοπίες σχετικά μεγάλων επιχειρήσεων και τραπεζών (Kοσμαδόπουλου στη Θεσσαλία, Tράπεζα Eθνικής Oικονομίας, Tράπεζα Bιομηχανίας).
Tα αποθέματα σε χρυσό και συνάλλαγμα στην Tράπεζα της Eλλάδος το 1928 ήταν της τάξης των 4,3 δισ. δραχμών και τον Mάιο του 1932 μόλις 176 εκατ. δραχμές.

Έρχεται ανεργία, όπως στο κραχ του '29.

Τι σηματοδοτεί για τον φιλελευθερισμό η κατάρρευση των τραπεζών; «Ο,τι και η πτώση του Βερολίνου για τον κομμουνισμό», απαντά αβίαστα ο νομπελίστας οικονομολόγος Τζόζεφ Στίγκλιτς. Ο διάσημος καθηγητής του Πανεπιστημίου Κολούμπια, ο οποίος επί χρόνια έκρουε τον κώδωνα του κινδύνου για την επερχόμενη κρίση, κατηγορεί για το χάος τα golden boys της Γουόλ Στριτ αλλά και όσους υπηρέτησαν το δόγμα «εμπιστευόμαστε τις αγορές».

*Καταγγέλλει τον Τζ. Μπους για το ναυάγιο της οικονομικής του πολιτικής και μιλάει για «παρατεταμένη και βαθιά κρίση που θα ακολουθήσει». Ο Τζ. Στίγκλιτς προβλέπει έκρηξη της ανεργίας στην Αμερική αλλά και σε όλο τον κόσμο ανάλογη των μεγεθών του «κραχ» του 1929. Και επιμένει πως ήρθε η ώρα να ενισχυθεί ο κρατικός ρόλος στις αγορές, αναρωτούμενος: «Γιατί να περιμένει κανείς ότι οι τράπεζες, οι οποίες συμπεριφέρθηκαν τόσο άσχημα στο παρελθόν, θα συμπεριφερθούν καλύτερα στο μέλλον αν δεν αλλάξουμε τους κανόνες του παιχνιδιού;».

ΤΖ. ΣΤΙΓΚΛΙΤΣ
* Πολλοί εκτιμούν ότι η παρέμβαση των ευρωπαίων ηγετών υπήρξε πιο πειστική και αποτελεσματική από αυτή των Αμερικανών. Ποια είναι η άποψή σας για τα μέτρα που έχει πάρει κάθε πλευρά;
- Ο Λευκός Οίκος απέτυχε να περάσει το πρώτο «σχέδιο σωτηρίας» και ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Χανκ Πόλσον επανήλθε με ένα νέο. Το αρχικό σχέδιο, που προέβλεπε αγορά χιλιάδων «προβληματικών αξιογράφων» (δηλαδή επισφαλή δάνεια και σύνθετα προϊόντα βασισμένα σε αυτά που είχε δημιουργήσει η Γουόλ Στριτ), ήταν κακά σχεδιασμένο και γεμάτο προβλήματα. Πώς θα αποτιμώνταν αυτές οι αξίες; Θα αφήναμε να το κάνουν και πάλι οι ίδιοι ειδικοί της Γουόλ Στριτ που εκτίμησαν εσφαλμένα το ρίσκο και προκάλεσαν το χάος; Επρόκειτο για μια κατάσταση όπου το κεφάλι κερδίζει και η ουρά χάνει. Το βρετανικό σχέδιο χωρίς αμφιβολία είναι πολύ καλύτερα οικοδομημένο. Ενα από τα σημαντικότερα προβλήματα στο χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι η τρύπα που δημιουργείται στους ισολογισμούς των τραπεζών από τις ζημιές τους. Είναι ο φόβος ότι αυτές οι ζημιές είναι τόσο μεγάλες, ώστε θα προκαλέσουν ενδεχομένως την πτώχευση των τραπεζών κι αυτό οδηγεί σ' ένα κύμα ρευστότητας. Οι τράπεζες χρειάζονται ανακεφαλαιοποίηση και η βρετανική προσέγγιση ήταν ακριβώς αυτή. Αν και πρέπει ακόμη να προσδιοριστούν πολλές λεπτομέρειες, φαίνεται ότι το δομικό πρόβλημα αντιμετωπίζεται σωστά υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει υποχρεωτική κεφαλαιοποίηση χρεών. Σε διαφορετική περίπτωση, οι κεφαλαιούχοι θα πάρουν ένα αδικαιολόγητο δώρο όταν τα ομόλογα ανακάμψουν από τη σημερινή πτώση τους με χρήματα τα οποία έπρεπε να δαπανηθούν για να βοηθήσουν την οικονομία.
* Στην Ευρώπη η αντίδραση των κυβερνήσεων θα φέρει αποτελέσματα;
- Αρκεί η λύση να είναι κοινή σε όλες τις χώρες. Αν δοθεί μια εγγύηση καταθέσεων σε μία χώρα κι όχι σε μία άλλη, τότε θα προκληθεί μεγάλο πρόβλημα στον ανταγωνισμό των τραπεζών. Αυτό σημαίνει ότι οι Ευρωπαίοι πρέπει να επανεξετάσουν πολλά, όπως το Σύμφωνο Σταθερότητας αλλά και τον προσανατολισμό της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που σήμερα νοιάζεται πιο πολύ για τον πληθωρισμό και ελάχιστα για την ανάπτυξη.
* Έχετε πει πως «είναι παράδοξο ότι οι άνθρωποι πρέπει να δουλεύουν για να υποστηρίξουν έναν καταναλωτισμό ο οποίος βασίζεται σε δάνεια και κάρτες». Αρα η σημερινή κρίση ήταν τόσο προβλέψιμη;
- Η τρέχουσα κρίση δεν ήταν απλώς αναμενόμενη -είχε, πράγματι, προβλεφθεί. Ζούσαμε πάνω σε δανεισμένο χρήμα και δανεισμένο χρόνο και οι καταναλωτικές συνήθειες στις ΗΠΑ ήταν αδύνατο να διατηρηθούν. Ο Μπους αν και κληρονόμησε ένα πλεόνασμα ύψους 128 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τον Μπιλ Κλίντον, φέτος η Αμερική ανακοίνωσε το δεύτερο μεγαλύτερο δημοσιονομικό έλλειμμα στην ιστορία της. Στη διάρκεια των οκτώ ετών της κυβέρνησης Μπους, το δημόσιο χρέος αυξήθηκε κατά 65% και έφτασε σχεδόν στα 10 τρισεκατομμύρια δολάρια. Σ' αυτά πρέπει τώρα να προστεθούν τα χρέη των τραπεζών Φρέντι Μακ και Φάνι Μέι (σ.σ.: πρόκειται για τις δύο ημικρατικές στεγαστικές τράπεζες που χρεοκόπησαν). Κι ακόμη, να φορτωθούμε το «σαμάρι» δύο πολέμων: Το συνολικό κόστος για το Ιράκ και μόνο θα ξεπεράσει τα τρία τρισεκατομμύρια, τα οποία έχουμε δανειστεί εξ ολοκλήρου από το εξωτερικό.
* Αυτό που συνέβη στην Αμερική είναι, όπως λέγεται, το τέλος του φιλελευθερισμού;
- Η χρηματοοικονομική κατάρρευση έχει κατακλυσμιαίες επιπτώσεις όχι μόνο στην οικονομία αλλά και στις ιδέες για τα οικονομικά. Κατά κάποιον τρόπο, τα γεγονότα αυτού του Σεπτεμβρίου θα είναι για τον φονταμενταλισμό των αγορών ό,τι υπήρξε και η πτώση του Τείχους του Βερολίνου για τον κομμουνισμό. Αυτή ήταν η αποφασιστική στιγμή κατά την οποία διαπιστώσαμε πως ο κομμουνισμός δεν μπορούσε να λειτουργήσει. Γνωρίζαμε, βεβαίως, και από πριν ότι το κομμουνιστικό σύστημα ήταν βαθιά ελαττωματικό όπως συνέβαινε και με το φονταμενταλισμό των αγορών.

* Κατά την εκτίμησή σας, ποιος θα είναι ο αντίκτυπος στην πραγματική οικονομία;
- Τεχνικά οι ΗΠΑ δεν βρίσκονται σε ύφεση, η οποία ορίζεται σαν δύο συνεχή τρίμηνα με αρνητική ανάπτυξη. Ομως το αν βρισκόμαστε σε ύφεση είναι λιγότερο σημαντικό από το γεγονός ότι η οικονομία θα λειτουργεί κάτω από τις δυνατότητές της και ότι η ανεργία θα αυξηθεί. Η παγκόσμια οικονομία κατευθύνεται προς σημαντική επιβράδυνση. Οταν παίρνει την κάτω βόλτα, συχνά ακούτε τους ειδικούς να συζητούν αν αυτή η επιβράδυνση θα είναι στο πρότυπο του γράμματος «V», δηλαδή σύντομη αλλά αιχμηρή, ή θα είναι στο πρότυπο του γράμματος «U», δηλαδή μεγαλύτερης διάρκειας αλλά πιο ήπια. Σήμερα, ωστόσο, η οικονομία μπορεί να μπαίνει σε μια φάση επιβράδυνσης, η οποία περιγράφεται καλύτερα με το πρότυπο του γράμματος «L». Πρόκειται για μία πολύ αδύναμη κατάσταση και είναι πιθανόν να παραμείνει σ' αυτή τη φάση για αρκετό χρονικό διάστημα. Αυτή η επιβράδυνση ειδικά στην Αμερική ενδεχομένως να είναι ιδιαίτερα σκληρή για τους φτωχότερους ανθρώπους. Ο διεθνής ανταγωνισμός, τα συνδικάτα που φυλλορροούν, η διάρρηξη του κοινωνικού συμβολαίου και μία αδύναμη αγορά εργασίας συνωμοτούν εναντίον του μέσου εργαζόμενου. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι θα υπάρξει και σημαντική αύξηση της ανεργίας. Ασθενείς αγορές εργασίας σημαίνει, επίσης, ότι οι πραγματικοί μισθοί θα παραμείνουν στάσιμοι. Στις ΗΠΑ η ανεργία έχει φθάσει ήδη στο 6,1% αλλά αυτό δεν περιλαμβάνει και τους «μεταμφιεσμένους» ανέργους, δηλαδή αυτούς που απασχολούνται ακούσια σε καθεστώς μερικής απασχόλησης. Αν αυτοί συμπεριληφθούν στο ποσοστό, τότε η συνολική ανεργία θα ξεπεράσει το 11%. Και είναι πιθανόν να αυξηθεί σε επίπεδα που δεν έχουμε δει από τη μεγάλη ύφεση του 1929.
* Ήρθε, λοιπόν, η ώρα για ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης;
- Η ανάπτυξη δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως ένα ζήτημα αύξησης του ΑΕΠ. Πρέπει να είναι βιώσιμη. Η ανάπτυξη που βασίζεται στην υποβάθμιση του περιβάλλοντος, στην έξαρση της κατανάλωσης με δανεικά ή στην εκμετάλλευση σπανίων φυσικών πόρων χωρίς να επανεπενδύουμε το προϊόν δεν είναι βιώσιμη. Δεν χρειάζεται να αυξήσει κανείς την ανισότητα για να έχει ανάπτυξη. Οι κυβερνήσεις μπορούν να την αυξήσουν, διαχέοντας τον πλούτο καθώς ο πολυτιμότερος πόρος κάθε χώρας είναι οι άνθρωποι.
* Τελικά, η πολιτική πρέπει να παρεμβαίνει στα οικονομικά δρώμενα;
- Καμία σύγχρονη οικονομία δεν μπορεί να λειτουργήσει καλά αν η κυβέρνηση δεν παίζει ένα σημαντικό ρόλο. Αν η κυβέρνηση τώρα πρέπει να σώσει τις αγορές που έχουν αποτύχει, τότε πρέπει να διασφαλίσει και ότι οι πιθανότητες να χρειαστεί να επαναλάβει κάτι τέτοιο στο μέλλον πρέπει να μειωθούν. Οι τράπεζες δεν κατάφεραν να διαχειριστούν επιτυχώς το ρίσκο. Δεν έδωσαν καλά δάνεια και διασπάθισαν τα χρήματα, τα οποία τους είχαν εμπιστευτεί. Οι ελεγκτές υποτίθεται ότι έπρεπε να τις σταματήσουν. Απέτυχαν. Ενας από τους λόγους γι' αυτό είναι πως από την εποχή Ρέιγκαν, οι έλεγχοι αποδυναμώθηκαν και ορίστηκαν ως ελεγκτές άνθρωποι που δεν πίστευαν στη ρύθμιση, αλλά στην ελεύθερη αγορά. Το σύνθημα «εμπιστευόμαστε τον Θεό» («in God we Trust») αντικαταστάθηκε με το «εμπιστευόμαστε την αγορά». Τώρα λοιπόν ο στόχος είναι να επιδιορθώσουμε τη ζημιά και όχι να αφήσουμε για το μέλλον τις μεταρρυθμίσεις των ελεγκτικών μηχανισμών, καθώς υπάρχει κρίση εμπιστοσύνης. Γιατί, δηλαδή, πρέπει κανείς να περιμένει ότι οι τράπεζες, οι οποίες συμπεριφέρθηκαν τόσο άσχημα στο παρελθόν, θα συμπεριφερθούν καλύτερα στο μέλλον αν δεν αλλάξουμε από τώρα τους κανόνες του παιχνιδιού; Δεν θα αποκαταστήσουμε την εμπιστοσύνη, αν δεν αρχίσουμε να διαμορφώνουμε καλύτερες ρυθμιστικές και ελεγκτικές δομές. Κι αυτόν ακριβώς τον τρόπο αναζητούμε τώρα.

ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ 26/10/2008

Ο Σημίτης για μια ακομα  φορά ΠΡΟΣΠΑΘΕΙ με ΚάΘΕ τρόπο να στηρίξει την οικονομική αστυνομία..... εύγε μπάτσε του μυαλού.... ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΤΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ & ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΔΟΥΛΙΩΝ....


Ομιλία Κ. Σημίτη για την κρίση στην παγκόσμια οικονομία

Στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στην αδιαφορία τους να υπάρξει μια κοινή οικονομική πολιτική, απέδωσε ο πρώην πρωθυπουργός κ. Κώστας Σημίτης τους σοβαρούς κλυδωνισμούς που δέχεται το ευρωπαϊκό οικοδόμημα από την κρίση στο χρηματοπιστωτικό σύστημα των ΗΠΑ, που απειλεί με ύφεση ολόκληρη την υφήλιο. Ο κ. Σημίτης, προσκεκλημένος του Επιμελητηρίου Ηρακλείου μίλησε για την παγκόσμια οικονομική κρίση και την πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σ’ ένα πολυπληθές ακροατήριο σε ξενοδοχείο της πόλης. Σύμφωνα με τον ίδιο, το ευρώ δεν ευθύνεται για την κρίση, ενώ υποστήριξε επικαλούμενος το ελληνικό έλλειμμα στο ισοζύγιο πληρωμών, ότι αν το νόμισμα μας ήταν η δραχμή θα είχαμε εξάντληση των συναλλαγματικών μας αποθεμάτων και υποτίμηση. Παράλληλα τόνισε την αναγκαιότητα να ξαναβρούμε το χαμένο νήμα της σύγκλισης με τις ευρωπαϊκές οικονομίες, προκειμένου η χώρας μας να περνά πιο ανώδυνα τέτοιες διεθνείς αναταραχές.